L que fui i l que quedou
La Stória
Ansaios subre la stória de Sendin — ls poboados de l termo, las fuontes, ls caminos i la giente — screbidos para Sendim an Linha.
1 testos · 4 outores · 2005–2008
-
séc. XIII
FEIRA DE LS GRAZES / FEIRA DE LS BURROS
La feira de ls Grazes, ó feira de ls Burros, ye la feira d’anho de Sendin, que to ls 30 d’Outubre se faç i se respeita cumo se fura un die nomeado. Las feiras ne l nuosso cunceilho yá bénen …
La feira de ls Grazes, ó feira de ls Burros, ye la feira d’anho de Sendin, que to ls 30 d’Outubre se faç i se respeita cumo se fura un die nomeado.
Las feiras ne l nuosso cunceilho yá bénen de mui loinge pus yá l rei D. Diniç criou la feira de Miranda ne l seclo XIII. Las feiras de ls Grazes de Sendin i Mogadouro, inda que nun haba muita certeza, segundo alguns outores tamien ténen ouriges mediabales.
Anton l nome desta feira d’adonde ben? Hai quien diga Grazes, Grades, Gorazes I, an Sendin, hai muita giente, subretodo ls mais antigos, que dízen la Feira de ls Burros ou la feira d’anho. Grades oube-se mui pouco, Gorazes solo se diç quando se fala an grabe i feira d’anho ye mui simples d’antender porque le cháman assi. Ls nomes mais oubidos son Grazes i Feira de ls Burros.
Se Feira de ls Burros ten que ber cul comércio destes animales, Grazes i Gorazes parece que nun ten nada que ber cul peixe de l mesmo nome. A la ua, nun parece mui rialista admitir que ls almocrebes de l’Eidade Média traíssen de l mar até aqui (300 Kms i muitos dies de biaige) un peixe que custa muito a guardar fresco i que nunca se soubo que se secasse ou salgasse pa l cunserbar, cumo ye l caso de l bacalhau, de l polbo ó de las sardinas. A la outra, nas tiendas-tabernas de ls Grazes nunca houbo la questume de comer este peixe. Cumo an to las feiras de ganado, l percipal manjar que inda hoije aparece nestas tiendas-tabernas ye la puosta. La puosta, porque l quemido era puosto an riba de l pan pa l comer cula nabalhica. Mas esta puosta nun era solo de chicha de bitela, cumo hoije muita giente cuida! Esta puosta tanto podie ser de bitela, cumo de cordeiro, de cabrito, de polbo ó bacalhau. Inda hoije la giente diç: bou-me a comer ua puosta de bacalhau, bou-me a comer ua puosta de bitela, bou-me a comer ua puosta de polbo, etc.
Outra cousa que nesta feira se comie ó que se mercaba para comer, mas que yá nun era questume comer i cumprar nas outras feiras, era la marrana. Na feira de ls Grazes de Sendin i de Mogadouro era la purmeira beç zde l Eimbirno de l’anho atrás que habie chicha fresca de cochino a bender, la marrana. Assi alguns outores i antre eilhes l Dr. António Rodrigues Mourinho, seguindo l “Elucidário de Palavras e Termos Antigos” de Frei Joaquim de Santa Rita Viterbo, diç que las palabras “Goarazel i Goraz”(serie l nome dado al ampuosto que pagában ls açougueiros ne l século XV por bendéren chicha de chochino), “Corazil” i “Gorazil” ténen la sue raiç na palabra griega KOIPÁS (que se lei GOIRÁS ó KOIRÁS) i que quier dezir chicha de cochino.
L nome de Feira de ls Burros nunca fui mui studado, mas cuido que tamien debe de ser mui antigo, porque l comércio deste ganado ne l praino mirandés tenie ua amportáncia mui grande. Estes animales eisísten nesta region zde siempre, bisto ancuntrarmos microtoponimos, chamadeiros de sítios de l termo de la tierra de Miranda, cul nome de «Zebra» que serie un sítio adonde habie muitos Zebros que éran burros salbaijes, que inda eisistien na Eidade Média i que apuis zaparecírun destas tierras.
Esta feira d‘anho fui siempre ua feira mais de ganado, burros, mulas, cabalhos i bacas (l toural fui proibido ne ls anhos 40/50 porque habie muitas luitas de touros a porbocar zacates), mas tamien era la feira de la fin de las colheitas adonde las pessonas podien bender ls perdutos que colhien i que nun íban a ser percisos pa las necidades de la casa, dende l dito dezideiro sendinés: “antre ls grazes i ls santos píngan ls trampos” (to las colheitas, tirando las azeitunas, tenien que ser arregressadas para casa até essa data porque apuis las giladas acabában cun todo i ampeçaba l Eimbierno).
Muita cousa mais se podie cuntar subre las ouriges i tradiçones de ls Grazes, mas quiero acabar dezindo qu’esta feira, mesmo sendo tan antiga, cuntina cada beç mais biba, atual i moderna. An beç de burros i outro ganado, ancontramos hoije máquinas modernas de to l tipo i feitiu, marcas i culidades. Cada beç hai mais giente a bejitar la nuossa feira i agora yá nun bénen solo de l nuosso praino mas tamien de l praino de nuestros armanos an carreiras chenicas.
L anho passado apurei bien l miu oubido i por to la feira inda s’oubie bien falar mirandés, pena ye que fússen solo ls más bielhos.
Sendin, 2001
CARLOS FERREIRA