SENDIM EM LINHA SENDIN
← CURSO DE MIRANDÉS de l SAL – 2º ANHO

Repuosta a preguntas - 01

27/09/2007

amadeu · 27/09/2007

Repuosta a preguntas - 01

Pregunta

Senhor porsor cumo l anho passado habie esta rubrica astanho tamin serie amportante.
You no
primeiro eisercício bi alhá "bento" scrito. Ua lhéngua stará siempre a eiboluir i a buscar cousas a outras lhénguas, i esta (Mirandés) eirá a buscar al Pertués.
Çculpai-me
mas you an mi casa nunca oubi dezir "l bento stá galhego, ou de baixo, ou de riba, ou fazie un bento". Se you falasse assi, an modo de caçuada an casa lhougo me dirien se you era de Trabanca a falar assi, sien çprimor para Trabanca.

Bien sei que muita palabra destas se usán pala Raia, nun sei se este será l caso.
Mas queda assi splicado l porquei you digo porque quiero siempre falar a la moda de Sendin, i direi siempre aire (se ye assi que se scribe).

Çculpai-me que you an algues cousas nun puodo ceder.

abraços
zé mialito (25/09/2007)

Repuosta

1. Caro Jesé, yá mos coincemos destas andanças de las preguntas i repuostas i spero que cuntinemos amenudo este diálogo, que ye mui útele. I tu yá sabes que cuncordo cun todo l que dizes na question que pones, pus yá falemos de l assunto mais dua beç.

Ye berdade que an Sendin nunca se diç biento, mas siempre aire [inda que an Sendin se use al menos un deribado de biento, que ye bentosa]. Mas biento tamien ye palabra mirandesa, pus l mirandés nun ye solo l que se fala an Sendin, i sei que sabes i cuncordas cun esso. I, mira bien Jesé, diç-se biento, i nó bento que esso quier dezir benezido [quando you era garotico daban carolicos de pan bento na missa de demingo].

Deiqui tenemos de cuncluir que cada un debe de ousar l mirandés que daprendiu a falar, percipalmente ne l bocabulairo, cumo ye l causo de que stamos a falar. Assi, l percícpio que tengo benido a apuntar yue l seguinte: mássima bariadade na fala (i ne l bocabulairo, etc.) i ounidade na scrita. Defender i ousar la bariadade sendinesa que daprendiste Jesé, ye l que stá cierto. Todas las bariadades de l mirandés ténen la mesma balie i son mirandés cul mesmo dreito.

2. Bou eiqui a lhembrar l que screbi na licion nº 006, de l 1º anho, subre la ounidade de l i bariadade de l mirandés:

Percípios por que ten de se guiar la defénsia de l’ounidade i de la bariadade de l mirandés

L’ounidade de la lhéngua mirandesa nun tira que se márquen bien las sues bariadades i las caratelísticas de cada ua deilhas. Ye bien sabido que se ua lhéngua nun respeita la sue bariaçon, las pessonas an que la sue bariadade nun ye respeitada zantréssan-se dessa lhéngua i esse ye l camino mais curto para acabar cula lhéngua.

L’ounidade i bariadade de qualquiera lhéngua dében de cumbinar-se por dous percípios fundamentales: ounidade de scrita, quier dezir, toda la giente debe de screbir de la mesma maneira ou cun mui pequeinha bariaçon; bariadade de fala, quier dezir, cada un debe de falar cumo daprendiu. Anton, pregúntan alguas pessonas, qual ye l mirandés berdadeiro, l sítio adonde se fala melhor l mirandés? La repuosta solo puode ser ua: an todos ls sítios se fala bien l mirandés, yá que l mirandés, cumo todas las lhénguas, ye l juntouro de todas las sues bariadades.

L’ounidade na scrita sufriu ua eiceçon perpuosta pula Purmeira Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa: premitiu, sien oubrigar, que ls sendineses podíran screbir cun -l- an percípio de palabra siempre que an outras bariadades de l mirandés se scribe cun -lh-. Yá atrás spliquemos bien esta situaçon.

L que you requemendo, Jesé, ye que baias alhá a ler essa licion toda, que ye clara i dá toda la rezon al que dizes.

3. Lhembro, Jesé, outro cachico de la licion 002 de l 1º anho an que se diç assi, subre la scrita puls sendineses:

Perguntaran ls sendineses: i cumo bamos a screbir? La 1ª Adenda a la Cumbençon Ourtográfica responde assi: se quejirdes podeis screbir solo cun l- an ampeço de palabra; mas tamien podeis screbir cun lh-, i esso nun ampide que na fala/lheitura dígades solo un –l. Por esta possiblidade tan simples ye coincer lhougo se stamos a ler un testo screbido por ua pessona de fala sendinesa, assi mantenendo ua çtinçon que muita giente prézia. Mas hai ua recomendaçon a fazer: se screbirmos solo cun l- an ampeço de palabra, cumben abisar ls leitores menos sabidos (i nun podemos squecer que l’anternete chega a todo l mundo) que nun stamos a screbir an mirandés normatibo, mas an sendinés, para que nun cúiden que todo l mirandés ye assi. La mie recomendaçon ye que se ponga na fin de l testo un abiso assi (ou aparecido):

Abiso:

Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Léngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an ampeço de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.

Assi podemos mantener la çtinçon de l sendinés tamien na scrita, respeitamos la Cumbençon i nun anganhamos a naide.

Pula mie parte, tengo benido a screbir cada beç mais ls mius testos siempre cun lh- an ampeço de palabra i esso nun ampide que cada un leia a la sue moda. Assi se respeita un percípio fundamental que eisiste an todas las lhénguas: mássima ounidade na scrita i bariadade natural na fala. La scuolha queda cun cada pessona, çque respeite las regras que ponimos arriba.

Tengo bisto que you sou praticamente la solo pessona a ousar essa regra. Mas beio que tu, Jesé, la debies ousar pus stá de acuordo cul que tu defendes, i bien.

4. Claro stá, Jesé, que este ou qualquiera curso ten que ser dado para todas las bariadades de mirandés i tomando cumo base l mirandés central, que funciona cumo norma. Mas you sou sendinés i, claro stá, nun puodo deixar de tener esso an cuonta i nunca l scondo, seia na scrita seia na fala.

L’ourientaçon deste curso ye la seguinte, cumo sabes: defender la ounidade de l mirandés, mas pormobendo la mássima bariadade. Portanto, para cuncluir, solo tengo que agradecer la tue postura.

Cuntina assi, Jesé, que bás bien.

Amadeu Ferreira

27 de Setembre de 2007

Ação concluída.
Antrar

Para screbires ne l sítio, diç-mos quien sós. Ye ua beç — depuis quedas antrado.

ó