012 - Adjetibo
Género i númaro
Na formaçon de l femenino i de l plural ls adjetibos síguen las regras que yá apersentemos pa ls sustantibos.
Tamien hai adjetibos que solo ténen ua forma, tanto pa l masculino cumo pa l femenino. Ténen solo ua forma ls adjetibos:
- acabados an –a: agrícola, almanecha, ampata, anzona, artista, azeilha, belga, bisca, carranha, celta, chupista, cinza, çacana, eidiota, lorpa, narça, narigonga, persa, porpagandista, prouista, rasca, rastra, reguila, sorna, spreita, trafulha, zabumba, zueira.
- acabados an –e: amable, agre, anteligente, able, andeble, agradable, amperdonable, antranhante, ambolbiente, andependiente, amportante, ancandilante, brilhante, berde, baliente, biandante, corriente, creciente, caliente, campante, cirne, citre, defícele, doce, doliente, egre, eidiante, eilegante, eilustre, einocente, einútele, galopante, gigante, grabe, grande, heireige, houmilde, hourrible, ingre, lebe, lhibre, lhuziente, nobre, notable, oubediente, ounipotente, pensatible, possible, probe, repunsable, rejistente, salagre, salbaije, strabagante, suable, temible, terrible, terrestre, triste, torpe, traste, xebre, xique.
- acabados an –ar: albar, bulgar, eisemplar, lhunar, particular, popular, rigular, secular, singular.
- acabados an –ç: capaç, eificaç, oudaç, feliç, algoç, atroç, (eiceçon: andaluç / andaluza).
- acabados an –l: creminal, andebidual, anfernal, animal, antestinal, cultural, batismal, berdial, bogal, candial, cumbibial, çtrital, debinal, eigual, eimortal, eissencial, global, lhibaral, lhagrimal, lial, nacional, normal, natural, oufecial, oural, oureginal, outonhal, pascoal, personal, regional, semanal, sexual, social, special, testual, zeigual.
anfiel, dunzel, fiel.
gentil.
azul.
- acabados an –n: quemun, ruin.
- acabados an –s, quando la redadeira sílaba nun ye tónica: aldrabas, cagufas, gabarolas, gámbias, tremelicas, tuntainas, xagatas, xepas, reles, simpres.
- ls seguintes acabados an –or, i solo estes: anferior, maior,
superior.
- ténen tamien ua sola forma: demonho, smoler.
L grau cumparatibo
L cumparatibo de superioridade
- forma-se ponendo l adbérbio mais antes de l adjetibo i ponendo apuis la locuçon cunjuncional do que:
- Juan ye mais alto do que Jesé
L cumparatibo de eigualdade
- Juan ye tan alto cumo Jesé
L cumparatibo de anferioridade
- forma-se ponendo l adbérbio menos antes de l adjetibo i apuis la locuçon cunjuncional do que:
- Juan ye menos alto do que Jesé
- Tamien se puode formar [i esta forma talbeç seia la mais ousada] ponendo la spresson nun ser (l berbo ser ye cunjugado ne l tiempo que le pertence) tan antes de l adjetibo i ponendo apuis la cunjunçon cumo:
- Juan nun ye tan alto cumo Jesé.
L grau superlatibo
Superlatibo absoluto
- l superlatibo absoluto sintético forma-se acrecentando-le –íssemo ou íssimo al adjetibo:
- pobríssemo, altíssemo, santíssemo, boníssemo, eigualíssemo, muitíssemo, riquíssemo, tantíssemo, grandessíssemo, houmildíssemo.
- l superlatibo absoluto analítico forma-se ponendo la palabra mui (mas nunca muito) ou mi antes de l adjetibo:
- Juan ye mui (ou mi) alto.
Superlatibo relatibo
- forma-se ponendo antes de l adjetibo la spresson l mais
- Juan ye l mais alto de l’aldé.
Casos cun algues formas speciales:
adjetibo
cumparatibo de superioridade
Superlatibo absoluto
Superlatibo relatibo
buono
melhor
boníssemo
l melhor
l mais buono
malo
pior
mais malo
malíssemo
l pior
l mais malo
grande
maior
mais grande
grandíssemo
l maior
l mais grande
pequeinho
mais pequeinho
l mais pequeinho
15 de Dezembre de 2006
Amadeu Ferreira