011 · 011 - Sustantibo (1)
27/11/2006
amadeu · 27/11/2006
011 – Sustantibo (1)
[An algues partes destes testo aporbeitei studos feitos por José Pedro Cardona Ferreira].
L númaro an mirandés: singular i plural
L plural de las palabras acabadas an bogal ou an ditongo forma-se acrecentando-le un -s al singular:
Singular
Plural
Singular
Plural
frauga
fraugas
tie
ties
auga
augas
rue
rues
probe
probes
mai
mais
home
homes
rei
reis
lhato
lhatos
miu
mius
parro
parros
tou
tous
La regra manten-se inda que la palabra acabe an bogal nasal, çque essa nasalidade se mantenga ne l plural (-in, -un):
Singular
Plural
Singular
Plural
foucin
foucins
un
uns
mastin
mastins
algun
alguns
chinchin
chinchins
niun
niuns
scarranchin
scarranchins
sertun
sertuns
colharin
colharins
fertun
fertuns
José Leite de Vasconcelos [Estudos de Philologia Mirandesa, I, p. 321] diç que nestes casos l plural se forma acrecentando-le -es al singular, tal i qual cumo ne ls casos a seguir.
Las palabras acabadas por -l, -n, - r, -s, fórman l plural acrecentando-le -es al singular:
Singular
Plural
Singular
Plural
carcanhal
carcanhales
pan
panes
cabanhal
cabanhales
gabilan
gabilanes
funil
funiles
bien
bienes
mil
miles
cumben
cumbenes
candil
candiles
galaton
galatones
miel
mieles
renhon
renhones
spanhol
spanholes
munton
muntones
Singular
Plural
Singular
Plural
palumbar
palumbares
més
meses
mulhier
mulhieres
pertués
pertueses
dezir
dezires
saiagués
saiagueses
calor
calores
mirandés
mirandeses
oulor
oulores
scalhabrés
scalhabreses
Las palabras acabadas an -ç fázen l plural acrecentando-le -es al singular, mas demudando-se l -ç an -z-:
Singular
Plural
Singular
Plural
paç
pazes
perdiç
perdizes
rapaç
rapazes
calantriç
calantrizes
peç
pezes
nuoç
nuozes
beç
bezes
algoç
algozes
lápeç
lápezes
felhoç
felhozes
teç
tezes
cruç
cruzes
alferç
alferzes
lhuç
lhuzes
José Leite de Vasconcelos [Estudos de Philologia Mirandesa, I, p. 320] diç que l plural de lápeç ye lápedes i splica esse plural por la palabra benir de l spanhol an que l z ten ourige ne l d de la fin de lapid. La berdade ye que siempre oubi l plural lhápezes.
L mesmo outor [id., p. 320] diç que l plural de felhó ye felhozes, cumo tamien an pertués. Mas solo tengo oubido la palabra felhoç que, assi, sigue la regra giral.
Alguns sustantbos coletibos
bacada (de buis i bacas)
bando (de páixaros)
bezeira (de cochinos)
buiada (de buis i bacas)
cabrada (de cabras)
camarada (de segadores)
cambada (de pessonas)
capon (de bides)
carga (de feixes, de sacos...)
carteira (de capones ou de lheinha)
colgadeiro (de ubas)
cuorda (de figos)
çúcia (de rapazes)
ganado (de oubeilhas)
jolda (de rapazes, para a brincadeira)
junta (de duis, mulas ou burros)
juntouro (de giente)
mocidade (de giente moça)
niada ou nialada (de páixaros)
pie de mar (bando grande)
quadrilha (de trabalhadores)
ramalhada (de lheinha)
ramo (de flores)
riestra (de cebolhas ou alhos)
torada (de tuoros)
touça (de carbalheiras)
27 de Nobembre de 2006
Amadeu Ferreira