Eisercício (18) - Bruxas i bruxos
28/05/2007
ramosantao · 30/05/2007
editada dia 30-05-2007 22:21:51 por: 2gigaBruxas ou/i bruxos. (malas/malos)
La mie partecipaçon
Zde yá cunfesso que nun ye fácele para mi respunder al zafio que eiqui ye porpuosto.
Porque l tema ye bien melindroso.
Mas cumo muita cousa na bida, tamien delantre de ls zafios nun debemos amostrar miedo, se nun fazirmos melhor fai-se assi assi, nun fazer nada nun queda bien. Anté ye questume dezir, ls maiores i mais çfíceles zafios apuis bíran mais gustosos.
Mas eiqui, la gana de screbir de bruxas/bruxos nun bonda, la gana puode ser mui fuorte, mas al que you coinheço i sei ye mui pouco. Yá se puode ber que falar daqueilho que nun se sabe, nun sal grande cousa, quien fai ua buona tortinha sien uobos?
Berdade se diga, la lhiteratura oural ye la fuonte mais rica.
To l mundo sabe, que pulas tierras de Miranda, ye nas nuites fries d’Eimbierno, apuis de cenar al pie de ls rachones i de l borralho de l chupon, quando ls bezinos s’ajuntában para rezar l terço i uns pai-nuossos pulas almicas de ls que se habien muorto. Que acabadas las rezas s’antregában al debassar de cuontas, lhiendas i stórias berdadeiras ou ambentadas ne l ouniberso rial ou eimaginairo.
Éran estes sítios i estes momientos de berdadeira eileiçon i antrega a las stórias misteriosas de bruxas/bruxos, eimaginadas, cuntadas i recuntadas de geraçon an geraçon. Quantas bezes solo çfilando la bida de ls outros porque habien anjeitado ou subertido las leis de la quemunidade.
La mie mimória nun arrecadou grande cousa, scapei-me de nuobo a saber doutra bida, i l questume de serones habie-los, de cuontas de bruxas/bruxos nó. Era quaijeque proibido, amentar neilhas era peligroso, era melhor fazer de cunta.
Agora solo m’achego a las tierras de Miranda, pulas bacances de berano, l tiempo scassa i yá quaijeque nun s’ancuontra quien querga ambersar subre tal tema. Cumo a dezirmos que yá nun hai bruxas nien bruxos. Que las bruxas/bruxos éran ua criaçon dantes, de las gientes ancultas i ua bida probe i ancerrada antre marras.
Se algue quedou an mi, i you l puoda dantender ye que todas estas stórias dessas ties i tuis de quien se cuntában, ye un balor cultural que amostra, la bida de las pessonas, ls sous teneres i la sue cundiçon na quemunidade. Las stórias quaije que siempre alhá stá la bibéncia de las aldés, culs sous ganados, mulas, pitas, feno, pastaiges, las nuites (meia-nuite), la lhuna, ties de muitos homes, biúdas, homes cuornudos (chifrudos), diabros, giente probe.
Tamien antendo que stando estas cousas zaparcendo mais s’ámpon screbi-las, pus las sues fuontes cada beç son mais scassas
I de lhiteratura screbida sei pouco.
Sei l que se quier eiqui, i al percipal ye l zafio de la scrita an mirandés (l nuosso curso) i esso yá ye amportante para lo aceitar.
Ye deixar la nuossa partecipaçon l teçtemunho, para ls outros (alunos), recuolhas, fazer l eisercício de l’eimaginaçon, i dende benir ua quemunhon de lheituras.
Antes de cuntar ua cuonta, queda la mie pormessa que s’acauso la mie eimaginaçon aguçar torno al zafio, partelhando cun todos.
Cumo l zafio pide que baiamos dando ua eideia ou cuntar l que quejirmos anton alhá bai ua cuonta.
Cuonta
Era ua beç ua tie rica.
Mas nun tenie tiu nin filhos, parientes achegados nien afilhados.
Bielha i feia, hardou muita riqueza, queilha fui angordou por bias de la sue abareza.
Cuntenta nunca andaba, resmungaba i anfernizaba todo i todos, pul die l mal nun puodie fazer porque era apanhada.
I se eilha fusse fazer l mal pula nuite? yá l’agradaba, mas cumo habie de fazer se tenie miedo de ser apanhada, zmascada i julgada. Fazer l mal amouchada puodie, mas yá era bielha para correr.
Salir çpuis de la meia-nuite nun le agradaba.
Yá habie oubido falar de ties que l fazien, naide çcunfiaba.
Apuis de muito matutar resolbiu-se a ser cumo eilhas, birar pita, gata ou perra.
Mas eilha siempre fui rica i nunca habie andado sien çapatos.
Terminou an falar cua tie de quien çcunfiaba, haber se le puodie baler i lhebar ls córreos, ls ajuntamentos.
L queilha se negou a ajudar porque nun tenie cundiçon nien angeinho.
La tie nun quedando cuntenta i querendo siempre fazer l que le daba la gana, falou cun garoto que era filho de la tie.
Pormetiu-le pa le cuntar, que s’acauso sabisse adonde la mai mais las outras ties íban a la nuite le daba muitas crouas.
L garoto cun ganas de ganhar las crouas quando la mai lo mandou a drumir quedou-se a spreitar pula frincha de la puorta.
Chegada que fui la meia nuite la mai i outra tie ajuntórun-se an sue casa i terminórun a ir-se a Sebilha.
Biu las ties sacar ua lhata d’unto i anquanto dezien: “alhá para Sebilha por riba de ls silbeirales i por baixo de ls oulibeirales”, untórun-se.
Birórun pitas i nun sfregante zaparcírun na scuridon de la nuite.
L garoto fizo l mesmo, solo que s’anganhou, an beç de dezir por riba de ls silbeirales dixo por baixo de ls silbeirales.
Mas chegou alhá na mesma solo que todo scalabrado.
Las ties que ende stában dezírun-le:
Olha que eiqui nun se puode falar an Jesus, i quando todo acabar tenemos que salir pul buraco de la fechadura.
L garoto cumo achou que l buraquito era tan pequeinho.
Gritou “ai Jesus”cumo habemos de salir por un buraquito tan pequeinho!?
Çfizo-se l feitiço i quedou alhá.
La tie rica, bielha i feia nunca quedou a ser cumo las outras ties birában bichos.
Nun ye bruxa ou bruxo quien quier.
Faustino Antão
amadeu · 28/05/2007
editada dia 28-05-2007 22:10:45 por: amadeuEisercício (18) – Bruxas i bruxos
Ana Maria Fernandes puso ua pregunta subre bruxas i bruxos i, al respunder, lhougo pormeti que íbamos a fazer un eisercício de scrita subre esse tema. Anton, l que se pide ye que cada ua/un cunte cuontas subre bruxas i subre bruxos, se achar stórias dessas. Puode acupar l campo que quejir.
Assi, al mesmo tiempo que praticamos la scrita, tamien tratamos esse tema tan antressante de las bruxas i bruxos.
L prázio que aperpongo ye la fin (30) de júnio, de modo que hai muito tiempo para esse trabalho.
Para quedar ne l sítio cierto mudei parqui la partecipaçon de Faustino Anton.
28 de Maio de 2007
Amadeu Ferreira
francisco · 29/05/2007
You nun sou aluno del curso, nin acredito en bruxas.
Anbora pense que la cabeça de las pessonas faga cun que muitas bruxas eisistan. Adepuis quando mais fracas las pessonas stán ou por anbaixo, mais acrediten que las brouxas eisisten.
Anbora haba, muitas pessonas que quergán mal a outras, mas nun acredito que tengan muito poder para fazer mal.
Anbora yá muita cousa tobi-se ouvido i até partecipado, mas bruxas e spiritos nun ye mais do que l que la cabeça de las pessonas fazen.
Bau a countar ua stória que oubi no Minho ua beç.
Habi dues amigas que na stória erán comadres, cun outra que tenie ua buna bida an todo.
Mas essas dues comadres tenin-le rábia a l´outra comadre, porque la bida le corrie bien cul home, e tenien salude i trabalho i todo corrie bien.
Essas dues comadres chenas de rábia tenien que anfernizar la bida a l´outra comadre.
E conseguirán atrabeç d´un feitiço cun gato.
Anton no die que l´outra comadre amassaba l gato iba miando até l´antrada del forno. Mas mal antrase no forno punisse anriba de la massa e fazie gato sapato anriba de la massa anquanto lhebedaba. Nun deichaba achegar la comadre a la massa até que eilha nun se bota-se toda foura de la masseira.
L home quando benie quedaba arreliado, la bida era doura, i denheiro para farina nun habi assi tanto, nin milho para fazer essa farina.
Esto passou ua dues três bezes, i l compadre começou-le a chegar la roupa al pelo a la mulhier. I l nun acreditaba que era l gato que anfeiteçado que nun deixaba fazer l pan a la mulhier.
Un die andaba cul ganado na seirra meio a chuber. I Andrento de um arrumeideiro scuita las dues comadres a falar del feitiço que l fazien a sue mulhier. Hoube falar del gato anfeitiçado anriba del pan a lhebedar.
Nu die a seguir l compadre manda amassar la mulhier, mas eilha yá nun querie fazer pan, porque tenie mido que l´home l disse porradas. I diç pala mulhier prepara todo l que tenes para fazer l pan, que nunca mais te bai a passar nada. La comadre assi fizo, na hora del pan lhebedar, torna aparecer l gato.
L compadre yá sabie, bai por trás i apanhou l gato, manda la mulher tirar la tampa del forno yá rojo i bota l gato a arder para andrento del forno.
Sautordie las dues comadres aparecen chenas de chagas de queimaduras, i quedorén na cama até que murriren.
Ye caso para dezir bolbiu-se l feitiço contra l feiteçeiro.
zé mialito
Antonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:40:25 por: Antonho LobronAntonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:52:46 por: Antonho Lobron
editada dia 02-07-2007 21:46:43 por: Antonho LobronL granico de trigo Bempuosta, Primabera de 1967, mie quarta classe. Ls rigueiros íban chenos d’auga. L çcampado i tamien l arrimado a las paredes berdegaba. Froles de todas las quelores anchien las narizes i ls uolhos. Era l tiempo de sembrar las huortas. Yá se podie tirar la camisa i cumo staba amboldrigada, mie mai, nun cachico, la lhababa i ponie-la a anxugar na borda de la pila de l poço. Soutordie a la purmanhana uns bermelhones ampéçan i la mano nun deixaba de arrascar sien aplaquiar l ardor. “Pus stás bien buono! Parece coixo. Algua queluobra passou adonde stubo la camisa a secar. Tenemos que abisar la senhora probessora, la Dona Pulibinha, tu nun stás an cundiçones d’ir a scuola.”Miu pai ampeçou a crabar uns çapatos. Passado un cachico, aparece l sou amigo de anfáncia, l guarda friscal Pires, nacido an Sendin, casado an Ruolos i alhá bibie.“Parece coixo. Outras cousas nó mas para esso l home ye buono.”“Ah Zé, bai a poparar l burro que me bou a Ruolos cun l rapaç”.Antes de l’almuorço yá stábamos alhá. Yá nun tengo l retrato na mie cabeça mas l’eimage ye dun tiu grande i calmo. “Anton que se passa?” Mie mai lhebantou-me la camisa, amostrou-le ls bermelhones i falou l que tenie a dezir. Antremos, chubimos uas scaleiras de trabas para un triato. Mius uolhos arregalados nun se çprendien de todo i nien nada le passaba. Nun era todos ls dies que se iba al bruxo de Ruolos i you era la purmeira beç. Sentemos-mos nua mesica que tenie an riba un pratico de lhata cun azeite. Un grano de trigo ye puosto no prato i zás, zaparece... La cousa alhá cuntinou cun rezas i benzeduras mas l granico zaparcer assi…You nun querie a traer ls scritos. Mie mai metie-los andrento de l trabesseiro mas you quando ls çcubria tiraba-los. Ls dies iban passando, ls bermelhones alastrában, anchien l cuorpo todo i la cousa nun passaba. “Esto nun passa i l rapaç está pior. Tenemos que ir al doutor Raposo. Pedimos l denheiro, apuis alhá se há-de pagar...” Un die la cousa quedou mais “negra” i a la priessa se chamou l tiu Zé do Carro i nun stantico stábamos an Sendin. Algo stragado habie comido… ls remedios i ua pomada i uns dies apuis la cousa ampeçou a sanar…
Antonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:32:25 por: Antonho LobronAntonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:31:47 por: Antonho LobronAntonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:31:00 por: Antonho LobronAntonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:30:14 por: Antonho LobronAntonho Lobron · 02/07/2007
editada dia 02-07-2007 21:27:42 por: Antonho LobronTonux · 06/07/2007
Buona nuite a todos. Yá bou fuora de tiempo pa la repuosta al tema propuosto. Las mies çculpas, mas nun pude fazer-lo más cedo. Nun quije deixar de participar, porsor Amadeu. Cuntodo:
You pouco sei de bruxas i bruxos. Pienso que stá na tradiçon celta la eisistencia de cuntos de bruxos i bruxas. Nun me oucurre naide acerca de bruxos i bruxas, mas hai por ende muitas stórias tradicionales.
Un abraço
Tonux