SENDIM EM LINHA SENDIN

L que fui i l que quedou

La Stória

Ansaios subre la stória de Sendin — ls poboados de l termo, las fuontes, ls caminos i la giente — screbidos para Sendim an Linha.

3 testos · 4 outores · 2005–2008

limpar
  • 1612–1820

    1612 – 1820 - Sendin i l’Anquesiçon (1)

    Lista giral de pessonas cun algue «relaçon» cula Anquesiçon Apersenta-se a seguir ua lista de 196 pessonas, de Sendin ou a bibir an Sendin, que tubírun porblemas cula Anquesiçon, antre 1612 …

    Amadeu Ferreira · screbido a 08/05/2006 · 7 mil caracteres · ler →

    Lista giral de pessonas cun algue «relaçon» cula Anquesiçon

    Apersenta-se a seguir ua lista de 196 pessonas, de Sendin ou a bibir an Sendin, que tubírun porblemas cula Anquesiçon, antre 1612 i 1820. Esso nun quier dezir que todas essas pessonas fúrun cundanadas ou julgadas pulas Anquesiçon, pus algues fúrun teçtemunhas i outras son familiares de pessonas que fúrun julgadas ou cundanadas. Solo se poderá fazer ua lista mais cumpleta i çcubrir las rezones por que cada pessona tubo essa relaçon cula Anquesiçon, se fúren lidos ls porcessos an que aparécen essas pessonas. Esses porcessos stan na Torre de l Tombo i, que you saba, inda nunca fúrun lidos mas de certeza que nunca fúrun publicados. Ye un trabalho mui amportante pa la stória de Sendin i de la Tierra de Miranda que inda stá por fazer, que tenerá tamien amportança pala stória de la Anquesiçon i por outras rezones, yá que nun sabemos l’anformaçon que esses porcessos ténen i qual la sue amportança.

    Esta lista fui feita subre ls nomes apersentados pul Abade de Baçal (Memórias Arqueológico-Históricas do Distrito de Bragança, 1909-1947, ed. Câmara Municipal de Bragança / Instituto Português de Museus – Museu do Abade de Baçal, Bragança, 2000. Volume V) i por Luís Bivar (Inventário dos Processos da Inquisição de Coimbra (1541-1820), Leitura e introdução de Luiz Bivar Guerra, vols. I e II. Ed. Fundação Calouste Gulbenkian – Centro Cultural Português, Paris, 1972). Apersento-los ourdenados pul ABC i alantre de alguns pongo l númaro de bezes que aparece esse nome repetido.

    Solo cul studo de las listas de nomes i culas anformaçones que aparécen ligadas a essas listas ye possible apersentar algues cunclusiones cun anteresse. Ye l que bou a fazer an pequeinhos testos que eiqui eiran salindo, i solo ende fazerei alguns comentairos.

    Aleixo Rodrigues

    Alexandre Fernandes

    Anna Dias

    Anna Dias (solteira)

    Anna Fernandes

    Anna Gonçalves

    Anna Henriques

    Anna Loppes

    Anna Luís Portilho

    Anna Vaz

    Andre Fernandes (2)

    Antonio Dias

    António Fernandes (6)

    Antonio Fernandes (o vilamide)

    Antonio Henriques

    Antonio Loppes

    António Luís Portilho / Pertilho

    Antonio de Morais Silva

    António Pires

    Antonio Rodrigues (3)

    Antonio Rodrigues (o velho)

    Balthezar Fernandes

    Balthezar Loppes

    Balthezar Martins

    Balthezar Pires

    Belchior Loppes

    Belchior Rodrigues Loppes

    Belchior Pires

    Belchior Rodrigues

    Bernardo Cardozo

    Bernardo Jorge

    Branca Dias

    Branca Loppes

    Braz Martins

    Brites de Andrade

    Brites Dias (solteira)

    Brites Dias (viúva)

    Brites Fernandes (solteira)

    Brites Fernandes

    Brites Henriques

    Brites Jozefa

    Brites Loppes

    Brites da Silva

    Cathrina Fernandes

    Cathrina Martins

    Cathrina Vaz

    Crhistovam Furtado

    Christovão Fernandes

    Diogo Dias

    Diogo Fernandes

    Diogo Gias

    Diogo Gonsalves

    Diogo Henriques

    Diogo Loppes (solteiro)

    Diogo Loppes

    Diogo Rodrigues

    Diogo Vaz

    Domingas Dias

    Domingos Alvares

    Domingos da Costa

    Domingos Crasto

    Domingos de Castro

    Domingos Duarte

    Domingos da Fonte

    Domingos Martins

    Domingos Pires

    Estevão Fernandes

    Fellipe de Castro

    Fellippe Loppes Carreira

    Filipe Fernandes

    Fellipe Rodrigues

    Fellipe Velozzo

    Francisca Henriques

    Francisco Cardoso

    Francisco Dias

    Francisco Fernandes

    Francisco Gamboa

    Francisco Gonsalves

    Francisco Henriques (6)

    Francisco Loppes

    Francisco Lourenço

    Francisco Lourenzo

    Francisco Pires (solteiro)

    Francisco Rodrigues

    Francisco Rodrigues (o Ruivo)

    Francisco Vaz

    Gabriel Gomes

    Gaspar Geraldes

    Gregorio Mendes

    Henrique Rodrigues

    Henriques

    Ignez / Inês Henriques

    Isabel Alves / Alvares (viúva)

    Izabel Alves / Alvares (solteira)

    Izabel Cardoza (viuva)

    Isabel de Castro (solteira)

    Izabel Dias (viuva)

    Isabel Fernandes Ovelheira

    Isabel Fernandes (solteira)

    Izabel Fernandes (viuva)

    Izabel Fernandes (3)

    Izabel Henriques

    Isabel Martins (viúva)

    Izabel Rodrigues (3)

    Izabel Rodrigues (solteira)

    Isabel Rodrigues (viúva)

    Joam Fernandes (4)

    João Fernandes

    Joam Fernandes (lissenssiado)

    Joam Gabriel

    Joam Gabriel (solteiro)

    João Gomes

    Joam Lopes (2)

    João Malrasco

    Joam Martins

    Joam Rodrigues

    José Cardozo

    Joze Fernandes

    José Henriques (solteiro)

    Joze Henriques Corsam

    Jozé Pires

    Josefa Rodrigues

    Leonor Henriques (viuva)

    Leonor de Monsam

    Leonor Rodrigues

    Luís de Castro (viúvo)

    Madalena Rodrigues

    Madalena Rodrigues (solteira)

    Manoel Cardozo (3)

    Manuel Correa

    Manoel Dias (2)

    Manoel Fernandes (4)

    Manoel da Fonte Cardozo

    Manuel Gabriel

    Manoel Gamboa

    Manuel Gomes (2)

    Manoel Gonsalves

    Manuel Gonçalves (Monteiro)

    Manuel Henriques Carção (o Sindineiro)

    Manuel Henriques (2)

    Manuel Lopes (3)

    Manuel Lopes (o manteiro)

    Manoel Lourenso

    Manoel Martins

    Manuel Mendes Leal

    Manuel Pires

    Manuel Rodrigues Garvansso

    Manuel Rodrigues (solteiro)

    Manuel Rodrigues (2)

    Manoel da Silva

    Manuel Soares de Campos

    Margarida Loppes (2)

    Maria Alvares (solteira)

    Maria Alveres

    Maria Cardoza

    Maria da Costa

    Maria do Crasto

    Maria Dias (3)

    Maria Fernandes (3)

    Maria Fernandes (solteira)

    Maria Fernandes (viuva)

    Maria Gabriel

    Maria Gonçalves

    Maria Henriques

    Maria Henriques (solteira)

    Maria Jorge

    Maria Lopes (a sindineira)

    Maria Loppes, ( Dita / Diza)

    Maria Loppes (5)

    Maria Martins (a bernarda)

    Maria Parreira

    Maria Pires

    Maria Rodrigues (3)

    Maria Rodrigues (solteira)

    Maria de Sam Joze

    Maria Vaz

    Mariana Martins

    Martim Pires (3)

    Martinho Fernandes (3)

    Martinho Pires

    Miguel Luiz

    Pedro Andres

    Pedro Dias

    Pedro Fernandes (solteiro)

    Pedro Pires

    Pero Duarte

    Pero Gonsalves

    Pero Rodrigues

    Rafael Mendes

    Rodrigo Fernandes

    Serafina da Silva

    Silvestre Roiz

    Simão Fernandes (3)

    Thereza Fernandes

    Thome / Tomás Loppes

    Amadeu Ferreira

    Abiso:

    Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an percípio de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.

    em página própria ↗

  • 1612–1820

    1612-1820 - Sendin i l’Anquesiçon (2)

    Ls çapateiros, l mais amportante oufício de Sendin al lhargo de seclos 1. Las listas de l’Anquesiçon que ténen a ber cun Sendin dan-mos anformaçon subre l oufício de las pessonas, l que ye m…

    Amadeu Ferreira · screbido a 19/05/2006 · 10 mil caracteres · ler →

    Ls çapateiros, l mais amportante oufício de Sendin al lhargo de seclos

    1. Las listas de l’Anquesiçon que ténen a ber cun Sendin dan-mos anformaçon subre l oufício de las pessonas, l que ye mui amportante para coincer las atebidades de ls sendineses nesse tiempo. Quedamos ampressionados al ber que hai un oufício que aparece an todos ls anhos a que respéitan aqueilhas listas: l oufício de çapateiro.

    Lhougo an 1612, anho de l purmeiro porcesso que coincemos, ye solo nomeado un tal João Gomes, cul oufício de çapateiro. L mesmo se diga quanto a un de ls redadeiros porcessos, de 1696, que respeita a un çapateiro que le chamában Manuel Henriques Carção.

    Podemos debedir l’acion de l’Anquesiçon an Sendin an dues lebas: la 1ª leba de 1612 a 1637 i la 2ª leba de 1667 a 1721.

    Na purmeira leba aparécen nomeados 11 çapateiros, sendo cinco an 1620 i outros tantos an 1621. Eiqui quédan ls sous nomes:

    Diogo Dias

    Diogo Vaz

    Francisco Cardozo

    Henrique Rodrigues

    Henriques

    João Gomes

    Manoel Fernandes

    Manuel Gomes

    Manuel Loppes

    Pero Duarte

    Pero Rodrigues

    Nun puodo deixar de chamar l’atençon para dous apelhidos que se manténen cumo çapateiros, an Sendin, até al seclo XX: Lopes i Fernandes. Al menos un ramo de la família Fernandes quedou cula nomeada de Çapateiros, i inda you me lhembro bien dun que moraba an Rue la Frauga, que era tiu Manuel Çapateiro i mantenie la nomeada anque yá nun fura çapateiro; l outro moraba pa la punta de Camino Prado. Bárias pessonas de la rue me dezien: tiu Çapateiro ye judiu berdadeiro. Tamien l mais de la giente sabe que la redadeira oufecina de çapateiro de Sendin era de tiu Eduardo Lopes. Cuido que nun será demais dezir que l oufício de çapateiro nessas famílias yá puode benir al menos zde l seclo XVI.

    Na segunda leba de l’Anquesiçon, 1667 a 1721, aparécen nomedas 36 pessonas cul oufício de çapateiro, habendo anhos speciales: an 1674 i an 1685 son nomeados nuobe i an 1678 son nomeados catorze. Eiqui quédan ls sous nomes:

    António Fernandes

    Antonio Loppes

    António Luís Portilho

    António Rodrigues, o velho

    Balthezar Fernandes

    Belchior Lopes

    Belchior Rodrigues Loppes

    Bernardo Cardozo

    Christovão Fernandes

    Diogo Rodrigues

    Domingos Crasto

    Domingos de Castro

    Estevam Fernandes

    Felipe de Castro

    Felipe Rodrigues

    Francisco Fernandes

    Francisco Henriques

    Francisco Pires

    Joam Fernandes

    José Henriques

    Luís de Castro

    Manoel Dias

    Manoel Gonsalves

    Manoel Martins

    Manuel Cardozo

    Manuel Dias

    Manuel Gabriel

    Manuel Gomes

    Manuel Gonçalves

    Manuel Henriques

    Manuel Henriques Carção

    Manuel Martins

    Martinho Fernandes

    Pedro Dias

    Pedro Fernandes

    Pedro Pires

    Cumo puode ber-se, uito deilhes ténen l apelhido Fernandes i trés ténen l apelhido Lopes, possiblemente cuntinando un oufício que yá era de família. Mas hai outros nomes que inda hoije cuntínan an Sendin, cumo ls Cardosos, ls Castros, ls Grabieles, ls Gunçalbes, ls Martinzes, ls Carçones i outros.

    Se quejirmos saber quantos çapateiros habie an Sendin, al menos an ciertos anhos, podemos chegar a un númaro ampressionante, que andarie antre l 10% i l 15% de ls homes an eidade de trabalhar. Chego a esse númaro cuntando ls 14 çapateiros que las listas dan pa l anho de 1678, númaro esse que talbeç chegasse als binte se tubírmos an cuonta que nien todos aparecerien nas listas i cuntando que Sendin tenerie por essa altura arrimado a uns 200 fuogos.

    Inda cien anhos apuis, an 1796, hai an Sendin 14 çapateiros, cuntinando a ser l oufício cun mais giente, sien cuntarmos ls lhabradores. Nessa altura Sendin tenie 244 fuogos l que dá arrimado a 7% de ls homes an eidade de trabalhar (ber José Maria Amado Mendes, Trás-os-Montes nos fins do século XVIII, segundo um manuscrito de 1796, ed. Fundação Calouste Gulbenkian e Junta Nacional de Investigação Científica, 2ª edição, 1995).

    Yá ne l ampeço segunda metade de ls seclo XX, antre las oufecinas de tiu Eduardo Lopes i la de tiu Gamboua i alguns andebiduales, habie an Sendin arrimado a cinquenta çapateiros.

    2. Cumo podemos ber, las listas de l’Anquesiçon ajúdan-mos a cuncluir que l oufício de çapateiro fui l mais amportante de Sendin, al menos al lhargo de ls redadeiros 400 ou 500 anhos: por junto, son nomeados 47 çapateiros. Hai trés perguntas que spéran por repuosta: porquei habie tanto çapateiro an Sendin? Adonde habie giente que dira trabalho a tanto çapateiro? Adonde iba tanto çapateiro a saber de l cuiro para fazer tanto çapato? Bou a dar la mie repuosta cunsante ls dados que tengo.

    Ls çapateiros de Sendin serien giente sien tierra ou cun pouca tierra, debido a nunca la habéren tubido ou por la habéren perdido an ampeinhos. Quanto als que nun tenien tierra habie de ser giente que bieno de fuora, scamugida de outros lados cun ua mano alantre i outra atrás. Ye possible que un ou outro haba recebido alguns arachales cula çtribuiçon de maninhos an 1521, mas tamien ye possible que outros hában benido apuis dessa era i nun recebíran nada, inda porriba benindo de fuora. Mas este ye un porblema a zambolber quando tratarmos doutros oufícios.

    Cuido que ls çapateiros de Sendin nun tenien todos trabalho an Sendin i an to l anho, até porque muita giente andarie çcalça. Criou-se la questume, que durou até al seclo XX, de s’ajuntáren als grupos de dous ou trés i íren pulas aldés alredror a rogar l trabalho. Ende quedában a drumir i a comer ls dies neçairos para fazer ou remendar ls çapatos pa to l anho. Era giente probe que lebaba la pouca ferramienta a las cuostas, mas ls materiales era l amo que los mercaba cunsante la sue percison. Cuido que esta questume haberá ampeçado ende pul seclo XVI. Hai que tener an cuonta que ls çapateiros nun fazien solo çapatos de toda la culidade, mas tamien purparában ls arreios pa ls animales i fazien cholas, albarcas i cousas aparecidas. Mas hai que acrecentar inda dues cousas: essa giente biu bien que esse un ramo an que haberie muita falta i eilhes splorórun-lo bien pa ganhar la bida; ls çapateiros sendineses, por muitos cientos de anhos, calçórun meia Tierra de Miranda.

    L cuiro perciso pa l trabalho de ls çapateiros benie de las Teneries, adonde se curtien las pieles. Habie dues teneries an Sendin, mas tamien habie teneries amportantes an Bempuosta, an Belharino de ls Galhegos i an Miranda, assi cumo an Fermeseilhe, de l outro lado de l riu, esto se nun cuntarmos cun Bumioso, Carção i Argoselo. Era dessas andústrias de tenerie que benie l cuiro. Un die destes falarei de las dues Teneries (i de l’andústria de l cuiro) de Sendin, que quedaba ua antre rue la Frauga i la Fuonte de l Lugar i outra quedaba por baixo de la Fuonte de l Lugar, assunto que yá fui studado por Carlos Ferreira.

    3. Nun sabemos la rezon de tanta perseguiçon als çapateiros sendineses, sien purmeiro habermos lido todos ls decumientos de ls porcessos de l’Anquesiçon. Mas nun ye defícele manginar que pessonas benidas de fuora i que se coincien mal serien mais fáceles de denunciar i tamien trairien cun eilhes la fama, berdadeira ou nó, de cristianos nuobos que possiblemente los oubrigou a salíren de las sues tierras. La berdade ye que bárias pessonas son apersentadas nas listas de Sendin cumo cristianos nuobos, quier dezir, judius ou decedientes de judius que se habien cumbertido a la relegion cristiana. Esse sistema de denúncias era lucitado nas Custituiçones de ls bispos i nas práticas de ls curas, ourganizando-se berdadeiras campanhas de denúncias.

    Tamien hai que tener an cuonta que giente de fuora criaba ua cierta presson an relaçon al aporbeitamiento de ls recursos scassos i esso nun serie bisto cun buns uolhos, yá que daba ourige a roubos i outras práticas cundanadas pula quemunidade.

    4. Para acabar estas cúrtias notas, nun puodo deixar de chamar l’atençon, mais ua beç, pa l’amportança de ls çapateiros na stória de Sendin, na sue eiquenomie i na sue cultura. Hoije puode-se dezir que yá zaparecírun, tan poucos son ls sous repersentantes a trabalhar nesse ramo. Assi i todo inda ye cousa que stá mui biba na lhembráncia de muitos homes que fúrun çapateiros i trocórun esse oufício pula eimigraçon, derrotados puls çapatos de feira feitos an fábrica. Cun eilhes inda haberá muitas de las ferramientas que ousórun. Serie ua pena que todo esse património se perdira, apagando mais essa mimória de Sendin. Pa que las cousas nun se pássen desse modo cuido que ye tiempo de ourganizar un pequeinho Museu de l Çapateiro, adonde s’ajunte anformaçon subre essa giente, subre ls sous porcessos de fabrico, las ferramientas que ousában, ls materiales que fazien i las cuontas que inda muitos deilhes repíten. Eiqui queda l’eideia para quien la pudir agarrar, sabendo you que ua parte amportante de l’oufecina de tiu Eduardo Lopes inda stá cunserbada. Squecer ls que mos fazírun, mais que cousa de giente mal agradecida, ye meicamino para nun saber quien somos i porque somos assi. Lembrar ye un deber de cidadanos an relaçon al nuosso património.

    Deixo estas notas a modo de houmenaige als çapateiros de Sendin, al muito que tubírun que sufrir al largo de seclos, al modo cumo eilhes reperséntan la luita pula bida que ye bien caratelística de ls sendineses, caratelística essa que se fui fraugando al largo dua stória de muitos anhos i de muito penar. Outra cousa nun poderie fazer, sendo tamien you filho de çapateiro.

    Amadeu Ferreira

    Abiso:

    Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an percípio de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.

    em página própria ↗

  • 1612–1820

    1612 – 1820 - Sendin i l’Anquesiçon (3)

    Nomeadas de pessonas de Sendin que aparécen ne ls decumientos de l’Anquesiçon 1. Deixo eiqui las nomeadas que assi son apersentadas nas listas de l’Anquesiçon que ténen a ber cun Sendin. Ape…

    Amadeu Ferreira · screbido a 31/05/2006 · 7 mil caracteres · ler →

    Nomeadas de pessonas de Sendin que aparécen ne ls decumientos de l’Anquesiçon

    1. Deixo eiqui las nomeadas que assi son apersentadas nas listas de l’Anquesiçon que ténen a ber cun Sendin. Apersento tamien alguns apelhidos que han de haber benido de antigas nomeadas, mas que apuis fúrun agarradas pa l nome pulas pessonas que tenien essa nomeada ou puls sous ardeiros, cousa que se passaba muita beç. Esso amostra cumo las pessonas tenien las nomeadas cumo ua cousa mais ou menos normal al punto de las agarráren para apelhido que apuis passaba pa la família. Todo se passaba mais ou menos cumo ne l dito «se nun los puodes bencir, ajunta-te a eilhes»: ye que la nomeada nun ye puosta pula pessona que la ten, mas puls outros i nun depende de la pessona que estes la úsen, se nun fur a boca chena será pula calhada.

    L que se stranha nesta lista ye que aparéçan tan poucas nomeadas, sendo tan grande la lista de pessonas. L que talbeç se puoda dezir ye que l tribunal solo ponisse la nomeada quando fusse mesmo neçairo para çtinguir bien las pessonas.

    Ne ls casos eiqui apersentados tenemos quatro tipos de nomeadas, cunsante andícan:

    - l nome de família: Bernarda, Cardoza, Gabriel;

    - la tierra de ourige: Vilamide, Sindineiro /a, Carção, Monsam;

    - l sítio de l’aldé adonde se mora: da Fonte;

    - ua caratelística personal: o Velho, Ruivo, Diza;

    - l oufício: Manteiro, Garvansso, Ovelheira.

    La formaçon de las nomeadas anda quaije siempre alredror destas regras, mesmo ne l caso de nomeadas que inda hoije coincemos.

    2. Nomeadas

    - Bernarda: Maria Martins, Bernarda de nomeada, mulher de Gaspar Geraldes, almocreve, i filha de Bernardo Cardoso, 1685. Ye mui possible que esta família fusse de ourige de Fermeseilhe. Diç-se: arr. Este ye un nome tan quemun na Fermeseille que hai quien diga que ls Bernardo son todos dalhá. Diç-se arranjar ua Bernarda.

    - Cardoza: Isabel Cardoza i Maria Cardoza, 1620. Cardosa quier dezir filha de Cardoso. Cardoso ye un nome mui quemun nas listas de l’Anquesiçon por bários lhados. Cumo sabemos, inda hoije hai an Sendin la família de ls Cardosos que, nun puode haber dúbedas, yá ben deste tiempo i yá nesse tiempo morában an pie la Fuonte de l Lugar.

    - Manteiro: Manuel Lopes, o manteiro, ferrador, 47 anhos, 1678. Ye nomeada ligada al oufício, era giente que fazie mantas ou que an algun tiempo fizo mantas.

    - Ruivo: Francisco Rodrigues, Ruivo de nomeada, curtidor, 56 anhos, 1685. Filho de Fellippe Rodrigues i casado cun Maria Pires. Ye nomeada que ten a ber cula quelor de la piele ou de l pelo. Inda hoije hai an Sendin la nomeada «rúbio» que ye la traduçon mirandesa de «ruivo». Nun me stranharie se aqueilha nomeada yá benisse dende.

    - Vilamide: Antonio Fernandes, vilamide de nomeada, 1667. Era almocrebe, nacido an Sendin i morador an Saldonha, termo de Alfándiga de la Fé. Villamide ye ua tierra galhega, na porbíncia de Pontevedra. La palabra, inda hoije, tamien eisiste cumo apelhido, al menos na Galícia, Brasil i Ouruguai. Ye mui possible que la família deste António Fernandes tubira ourige na Galícia.

    - Diza ou Dita: Maria Loppes, Diza ou Dita de nomeada, 1674. Mulhier de Balthezar Pires, curtidor. Nun ye fácele saber porque le ponírun la nomeada de Diza: por andicar ua maneira defrente de falar ou solo un modo special que eilha tenie de cunjugar l berbo dezir, un pouco al geito de garoticos, dezindo «diza» an beç de «diga»? I quien l sabe?

    - Sindineiro: Manuel Henriques Carção, Sindineiro de nomeada, çapateiro, nacido an Sendin, morador an Carçon, 1696, cun ourige an Castielha.

    - Sindineira: Maria Lopes, Sindineira de nomeada, 49 anhos, casada cun Manuel Henriques Carção, Sindineiro de nomeada, nacida an Argoselo i moradora an Carçon.

    Neste caso tenemos ua nomeada que ten a ber cun l tiu ser de Sendin. La tie, anque seia de Argoselo, cumo stá casada cun un tiu de Sendin, tamien ganhou la nomeada del.

    Cumo puode ber-se las pessonas de Sendin éran coincidas por sendineiras an beç de sendinesas, cumo se passa hoije. Essa regra inda hoije se manten an algues tierras de Miranda, cumo tal, Custantineiro pa ls de Custantin, Samartineiro pa ls de Samartino, Paradeleiro pa ls de Paradela.

    - O Velho: Antonio Rodrigues, o velho de nomeada, çapateiro, de 36 anhos, 1678. Ua possiblidade ye que la nomeada fura solo para çtinguir doutra pessona cul mesmo nome, mas mais nuoba. Mas esso ye stranho yá que el solo ten 36 anhos. Por esso, ye possible que la nomeada yá le benisse de l pai ou outro antrepassado. Inda hoije hai an Sendin ua família cula nomeada «biejo» que an spanhol quier dezir bielho: tenerá ua cousa a ber cun outra? Nun sei, anque nun houbira la questume de traduzir las nomeadas inda que eilhas stubíssen noutra léngua.

    3. Apelhidos que benírun de antigas nomeadas

    - Carção: Manuel Henriques Carção, tamien sendineiro de nomeada, çapateiro, nacido an Sendin i a morar an Carção, 1696, cun ourige an Castielha. Neste caso tenemos un apelhido que ye formado cumo ua nomeada, que ten a ber cula tierra de ourige de la família ou anton cula tierra de morada, Carçon. Aparece ua bariante Corsam, que há de ser la mesma cousa. Cumo sabemos inda hoije hai an Sendin famílias cul apelhido Carção i nun me admirarie que benisse yá deste tiempo. Cun ourige na mesma palabra tamien hoije tenemos la nomeada Carçoneiro.

    - da Fonte: de Manoel da Fonte Cardozo, filho de Domingos da Fonte, 1682. Eiqui Cardoso ye l apelido i da Fonte ye la nomeada, mas yá era apelhido de l pai. Chamará-se assi por morar ne l sítio de pobo chamado la Fuonte por quedar a la buolta de Fuonte de l Lugar, sítio adonde inda móran ls Cardosos.

    - Grabiel: aparece-mos l mais de las bezes cumo apelhido, l que talbeç haba benido de l nome Gabriel. Deixo eiqui esta nota porque la nomeada Grabiel i Grabiela inda hoije se manténen an Sendin.

    - Garvansso: Manuel Rodrigues Garvansso, estalajadeiro, 58 anos, natural de Algoso, morador an Sendin, 1723. Cuido que l oufício mos ajuda a çclarar l apelhido, que ha de haber ampeçado por ser ua nomeada: tenendo el ua stalaije, talbeç le dira muitos grabanços als clientes i dende l nome (hai que lembrar que nesse tiempo inda nun se comien patatas).

    - Monsam: Leonor de Monsam, casada cun Francisco Cardozo, 1621. Todo andica que l apelhido ten a ber cula tierra d’ourige, Monçon, ne l Minho.

    - Ovelheira: Isabel Fernandes Ovelheira, un quarto de cristã nova, mulher de João Lopes, lavrador, de 49 anos, 1678. L apelhido tenerá a ber cul sou oufício ou de la família, l séren pastores de oubeilhas. Ye un daqueilhes apelhidos que ha de haber ampeçado por ser nomeada.

    Amadeu Ferreira

    Abiso:

    Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an percípio de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.

    em página própria ↗

Ação concluída.
Antrar

Para screbires ne l sítio, diç-mos quien sós. Ye ua beç — depuis quedas antrado.

ó