SENDIM EM LINHA SENDIN
← todas las stórias

1612–1820

1612 – 1820 - Sendin i l’Anquesiçon (3)

Amadeu Ferreira · screbido a 31/05/2006

Nomeadas de pessonas de Sendin que aparécen ne ls decumientos de l’Anquesiçon

1. Deixo eiqui las nomeadas que assi son apersentadas nas listas de l’Anquesiçon que ténen a ber cun Sendin. Apersento tamien alguns apelhidos que han de haber benido de antigas nomeadas, mas que apuis fúrun agarradas pa l nome pulas pessonas que tenien essa nomeada ou puls sous ardeiros, cousa que se passaba muita beç. Esso amostra cumo las pessonas tenien las nomeadas cumo ua cousa mais ou menos normal al punto de las agarráren para apelhido que apuis passaba pa la família. Todo se passaba mais ou menos cumo ne l dito «se nun los puodes bencir, ajunta-te a eilhes»: ye que la nomeada nun ye puosta pula pessona que la ten, mas puls outros i nun depende de la pessona que estes la úsen, se nun fur a boca chena será pula calhada.

L que se stranha nesta lista ye que aparéçan tan poucas nomeadas, sendo tan grande la lista de pessonas. L que talbeç se puoda dezir ye que l tribunal solo ponisse la nomeada quando fusse mesmo neçairo para çtinguir bien las pessonas.

Ne ls casos eiqui apersentados tenemos quatro tipos de nomeadas, cunsante andícan:

- l nome de família: Bernarda, Cardoza, Gabriel;

- la tierra de ourige: Vilamide, Sindineiro /a, Carção, Monsam;

- l sítio de l’aldé adonde se mora: da Fonte;

- ua caratelística personal: o Velho, Ruivo, Diza;

- l oufício: Manteiro, Garvansso, Ovelheira.

La formaçon de las nomeadas anda quaije siempre alredror destas regras, mesmo ne l caso de nomeadas que inda hoije coincemos.

2. Nomeadas

- Bernarda: Maria Martins, Bernarda de nomeada, mulher de Gaspar Geraldes, almocreve, i filha de Bernardo Cardoso, 1685. Ye mui possible que esta família fusse de ourige de Fermeseilhe. Diç-se: arr. Este ye un nome tan quemun na Fermeseille que hai quien diga que ls Bernardo son todos dalhá. Diç-se arranjar ua Bernarda.

- Cardoza: Isabel Cardoza i Maria Cardoza, 1620. Cardosa quier dezir filha de Cardoso. Cardoso ye un nome mui quemun nas listas de l’Anquesiçon por bários lhados. Cumo sabemos, inda hoije hai an Sendin la família de ls Cardosos que, nun puode haber dúbedas, yá ben deste tiempo i yá nesse tiempo morában an pie la Fuonte de l Lugar.

- Manteiro: Manuel Lopes, o manteiro, ferrador, 47 anhos, 1678. Ye nomeada ligada al oufício, era giente que fazie mantas ou que an algun tiempo fizo mantas.

- Ruivo: Francisco Rodrigues, Ruivo de nomeada, curtidor, 56 anhos, 1685. Filho de Fellippe Rodrigues i casado cun Maria Pires. Ye nomeada que ten a ber cula quelor de la piele ou de l pelo. Inda hoije hai an Sendin la nomeada «rúbio» que ye la traduçon mirandesa de «ruivo». Nun me stranharie se aqueilha nomeada yá benisse dende.

- Vilamide: Antonio Fernandes, vilamide de nomeada, 1667. Era almocrebe, nacido an Sendin i morador an Saldonha, termo de Alfándiga de la Fé. Villamide ye ua tierra galhega, na porbíncia de Pontevedra. La palabra, inda hoije, tamien eisiste cumo apelhido, al menos na Galícia, Brasil i Ouruguai. Ye mui possible que la família deste António Fernandes tubira ourige na Galícia.

- Diza ou Dita: Maria Loppes, Diza ou Dita de nomeada, 1674. Mulhier de Balthezar Pires, curtidor. Nun ye fácele saber porque le ponírun la nomeada de Diza: por andicar ua maneira defrente de falar ou solo un modo special que eilha tenie de cunjugar l berbo dezir, un pouco al geito de garoticos, dezindo «diza» an beç de «diga»? I quien l sabe?

- Sindineiro: Manuel Henriques Carção, Sindineiro de nomeada, çapateiro, nacido an Sendin, morador an Carçon, 1696, cun ourige an Castielha.

- Sindineira: Maria Lopes, Sindineira de nomeada, 49 anhos, casada cun Manuel Henriques Carção, Sindineiro de nomeada, nacida an Argoselo i moradora an Carçon.

Neste caso tenemos ua nomeada que ten a ber cun l tiu ser de Sendin. La tie, anque seia de Argoselo, cumo stá casada cun un tiu de Sendin, tamien ganhou la nomeada del.

Cumo puode ber-se las pessonas de Sendin éran coincidas por sendineiras an beç de sendinesas, cumo se passa hoije. Essa regra inda hoije se manten an algues tierras de Miranda, cumo tal, Custantineiro pa ls de Custantin, Samartineiro pa ls de Samartino, Paradeleiro pa ls de Paradela.

- O Velho: Antonio Rodrigues, o velho de nomeada, çapateiro, de 36 anhos, 1678. Ua possiblidade ye que la nomeada fura solo para çtinguir doutra pessona cul mesmo nome, mas mais nuoba. Mas esso ye stranho yá que el solo ten 36 anhos. Por esso, ye possible que la nomeada yá le benisse de l pai ou outro antrepassado. Inda hoije hai an Sendin ua família cula nomeada «biejo» que an spanhol quier dezir bielho: tenerá ua cousa a ber cun outra? Nun sei, anque nun houbira la questume de traduzir las nomeadas inda que eilhas stubíssen noutra léngua.

3. Apelhidos que benírun de antigas nomeadas

- Carção: Manuel Henriques Carção, tamien sendineiro de nomeada, çapateiro, nacido an Sendin i a morar an Carção, 1696, cun ourige an Castielha. Neste caso tenemos un apelhido que ye formado cumo ua nomeada, que ten a ber cula tierra de ourige de la família ou anton cula tierra de morada, Carçon. Aparece ua bariante Corsam, que há de ser la mesma cousa. Cumo sabemos inda hoije hai an Sendin famílias cul apelhido Carção i nun me admirarie que benisse yá deste tiempo. Cun ourige na mesma palabra tamien hoije tenemos la nomeada Carçoneiro.

- da Fonte: de Manoel da Fonte Cardozo, filho de Domingos da Fonte, 1682. Eiqui Cardoso ye l apelido i da Fonte ye la nomeada, mas yá era apelhido de l pai. Chamará-se assi por morar ne l sítio de pobo chamado la Fuonte por quedar a la buolta de Fuonte de l Lugar, sítio adonde inda móran ls Cardosos.

- Grabiel: aparece-mos l mais de las bezes cumo apelhido, l que talbeç haba benido de l nome Gabriel. Deixo eiqui esta nota porque la nomeada Grabiel i Grabiela inda hoije se manténen an Sendin.

- Garvansso: Manuel Rodrigues Garvansso, estalajadeiro, 58 anos, natural de Algoso, morador an Sendin, 1723. Cuido que l oufício mos ajuda a çclarar l apelhido, que ha de haber ampeçado por ser ua nomeada: tenendo el ua stalaije, talbeç le dira muitos grabanços als clientes i dende l nome (hai que lembrar que nesse tiempo inda nun se comien patatas).

- Monsam: Leonor de Monsam, casada cun Francisco Cardozo, 1621. Todo andica que l apelhido ten a ber cula tierra d’ourige, Monçon, ne l Minho.

- Ovelheira: Isabel Fernandes Ovelheira, un quarto de cristã nova, mulher de João Lopes, lavrador, de 49 anos, 1678. L apelhido tenerá a ber cul sou oufício ou de la família, l séren pastores de oubeilhas. Ye un daqueilhes apelhidos que ha de haber ampeçado por ser nomeada.

Amadeu Ferreira

Abiso:

Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an percípio de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.

Ação concluída.
Antrar

Para screbires ne l sítio, diç-mos quien sós. Ye ua beç — depuis quedas antrado.

ó