SENDIM EM LINHA SENDIN

Hoije · Arquivo de 2010

A FESTA DA VELHA - VILA CHÃ

LA FIESTA DE LA BIELHA – BILA CHANA

almendra 01/01/2010 3 min de leitura

La fiesta de la “Bielha” ó dança de la “Bielha” fai parte de ls ritos de passaige i einiciaçon celebrados an to la Tierra de Miranda ne l período solsticial de Ambierno.

La bielha de Bila Chana ye representada por un home tisnado na cara i nas manos, bestindo ua saia preta de burel, anfeitada cun rendas i albos bordados. Calça çapatos de bezerro i biste ua jiqueta de burel preto bielho, anfeitado de franjas i albas rendas. Na cabeça trai un chapéu preto, sujo i roto anfeitado cun fitas de bárias quelores i palmitos.

Trai un rosairo de bulhacas colgado al cachaço cun ua cruç de corcha queimada cun que tizna ls que nun le quíeren dar la smola i tamien todas las moças solteiras.

Na mano squierda trai ua staca de palo adonde colga las pieças de fumeiro que le ban dando pulas casas. Adonde nun le quíeren dar la smola, entra a la cozina i rouba de l fumeiro l que puode apanhar.

Na mano dreita trai ua caiata fuorte i, na puonta desta, alguas bexi(g)as de cochino, chenas de Aire, cun que mete miedo i faç fugir la garotada sin ferir a naide.

Al ombro trai ua borraixa (bota de bino) chena, de la qual bai bebendo durante la buolta i bai dando gritos cumo: Guh, Guh, Haa, Hi, Hi !!!

La Bielha ye acumpanhada por un rapaç bestido de pauliteiro cun saia branca, cun lenços de bárias quelores, de seda, dobrados i colgados a la cinta. Na cabeça trai chapéu anfeitado cun palmitos i fitas i biste jiqueta subre l jaleco, tamien anfeitado cun cordones i fitas. Nas manos trai castanhuolas cun qu'acumpanha ls gueiteiros i l baile a las puortas de las casas.

Outra figura qu'acumpanha la Bielha ye un outro rapaç bestido de mulhier, giralmente alto, traendo na cabeça tamien un chapéu de pauliteiro subre un lenço chinés. Toca conchas ó carrascas para acumpanhar la dança. Las trés figuras béilan giralmente la dança de la “bicha” acumpanhados puls tamborileiros mirandeses, gaita, caixa i bombo.

Ls mardomos de la fiesta síguen l cunjunto de la “Bielha” cun alforjas i sacos i tamien un cántaro de lata para recolher l bino que les oufrécen.

“Recúolhen pan cozido, denheiro, pan i chicha de cochino.

Al salir de l'eigreija, ne l fin de la missa i de la procisson de l Nino Jasus, ye arrematado todo l que se recolhiu a la buolta de l pobo i l que sobra de pan cozido, chicha i bino ye para ua cena coletiba.

A cada puorta, ls trés beiladores, durante la buolta, béilan la bicha, dança típica de la fiesta de la Bielha. La Bielha lieba las bexi(g)as na punta de l palo i las chouriças na punta de la staca culs gritos de que atrás falemos.

L trio etnográfico assiste a la missa de la fiesta i apuis acumpanha la procisson. Durante la missa i la procisson l rapaç, bestido de mulhier, tira l chapéu i cuobre-se cun un lenço i xaile de lana spessa, misturando-se culas outras mulhieres de l pobo.

La Bielha trai scrito nas cuostas un papel cun bersos sin métrica cierta, i rima amperfeita.

L ritual de marcar las moças cula cruç de corcha queimada ten ourige nas fiestas de la “Lupercalia” i de las “Floralia” de ls Romanos an que ls homes tocában nas mulhieres pa las tornar fecundas.

Tirado de: Mourinho, António Rodrigues (1993), Figuras Rituales de l solstício de Ambierno na Tierra de Miranda, Museu de la Tierra de Miranda. Miranda de l Douro: Museu de la Tierra de Miranda, 11-13.

abiso : este testo stá screbido an sendinés, bariadade de la léngua mirandesa i, por esso, nun ten lh- an ampeço de palabra i, antre parénteses, aparece (g) que nun se lei, inda que l -on se leia –ão.

Ação concluída.
Antrar

Para screbires ne l sítio, diç-mos quien sós. Ye ua beç — depuis quedas antrado.

ó