An trinta i dous anhos yá l tiempo faç nubrina. Ls cachos ban-se amanolhando an lembráncias, mas ye defícele antender que fui un tiempo nuobo que ampeçou. Ls ciclos acurtiórun-se i l mais de la giente yá nun ten modo d’acumparar l que era cul que passou a ser. Para esso hai que oubir ls mais bielhos ou ler ls libros, assi cumo se studa stória: nun me preguntes l que fui l 25 de Abril, cumo se stubira a ler nas nubres; l que fui l 25 de abril? si, essa cousa de la reboluçon i tal...; quando beio ou leio l que fazistes, aqueilho nun ten punta por adonde se le pegue, mas fazistes bien, mui bien; bai-te mas ye a ber na RTP l redadeiro cuncerto de Zeca Fonso, que yá oubiste bien bezes.
Na nuite de l 24 de Abril de 1974 nunca pensei cumo iba a ser trinta i dous anhos apuis. Cumo oufecial de perbençon, staba mais acupado cul teniente França perdido pul meio de ls queixones que anchien la parada de l Çpósito Giral de Adidos. Era esso que ls barcos traien agora, que ls mais de ls melitares yá solo ousában l arreplano. L dessa nuite benira bien cedo i assi yá me podie cuncentrar an zarmar l oufecial de die s’acaso rejistisse ou nun stubisse d’acuordo. Era esso que me habien pedido, mas solo apuis de oubir la Grándola Bila Morena, l que inda lebou uns buns jogos de crapeaux pa que naide dira por nada. Aquel era un quartel de mancos i coixos adonde, a la nuite, las modas de l Cancioneiro de l Niassa chubien cula fumarada de ciagarros i wisky. Naide mos habie dado ua mission special, mas cul capitan Santa Clara Gomes alhá fumus a saber deilha lougo pula manhana a la Coba de la Moura. Assi i todo era ber capitanes a chorar cumo ninos porque naide le habie dezido nada, naide quijo cuntar cun eilhes. Nunca se me ha de squecer essa agonia de ls squecidos, que bien l feturo negro al modo que la bitória iba quedando mais firme. Mandórun-mos pa la Legion Pertuesa adonde achemos meia dúzia de bielhos chenos de miedo, i dezien que stában a la spera de nós para mos antregar aqueilho todo, yá que tamien eilhes fazien question de star cula reboluçon.
Trinta i dous anhos apuis stou a screbir esta crónica i nien oubo ls foguetes que sei que stan a botar parende. Yá quantá fiç de l 24 de Abril un die de lembráncia, de la grande spera, que l 25 nunca me dou tiempo para esso. Lembrar ye cumo salir a agarrar aire apuis de muito tiempo nua corteilha abafada i sien un solo machinal. Bénen-me ls carreirones de Mueda i de Tete, por adonde nunca andube, mas miu armano, maqueiro, me cuntou an figura de ls muortos bibos, çpartiçados, que aguantaba anquanto chegássen ls abiones de naspas que nunca benien. Aqueilhes carreirones dórun-le la buolta al miolho para to la bida. Bénen-me las falas angolhidas a modo sinagoga, ls libros que nun se podien ler i, iba-se a ber, que até nin éran assi tan malos cumo dezien. I siempre aquel aire abafado de corteilha que nun deixaba resfolgar.
Inda hoije quedo admirado de pensar de cumo l oufecial de die antregou la pistola tan de buona gana. Stá todo a ser fácele de mais, lembra-se-me de haber pensado. Apuis, todo arrebentou, todo se struncou de l atadeiro, que até un manjor s’arrimaba als juntouros de suldados solo para se sgodar, la mano ne l bolso, burmeilho cumo un pumiento que la quelor cegou. Hoije, cumo hai trinta i dous anhos, dá-me la risa i inda nun antendo cumo naide amostraba un cachico de miedo que fura. Las cousas si stában negras ne l Quartel de l Carmo, eilhi a dous passos, mas quien daba por esso, antretenido noutros feitos? Inda l 25 nun clariara i yá todo se me habie buolto nun nuolo que chubie pula spina i m’agarraba de las partes a la gorja, un nuolo que me lebou bien anhos a zatar. Inda agora sinto l sou arrocho. Cousa pouca que nunca ha de fazer parte de la stória, assi i todo un modo de l sangre correr nas benas cumo se fura a golsiar.
Trinta i dous anhos apuis, beio que bien m’anganhei cuidando que bundaba un die para fazer un outro mundo, cousa que a Dius le lebou seis largos dies. Inda nun antendira bien que até l mundo nunca stubo todo feito, mas ye cousa que se bai fazendo i refazendo sien parar. I esso ye l mais amportante de antender, l mais defícele de splicar. Tanta ye la gana que inda tenemos de palmas por haber feito l 25 de abril, que nun chegamos a antender cumo fui possible que moços i moças que ténen agora menos de trinta i dous anhos nun nacírun antes para haber stado alhá. I parece que l mundo se acaba se nun sáben que fui Spínola i nó Mário Soares ou até Marcelo Caetano l purmeiro persidente de la república apuis daquel die. Anchimos-mos de nós mesmos i crece-mos l ambelhigo até nun sermos capazes de antender cumo ye amportante bibir hoije, neste die 24 de abril de 2006. Ye triste que haba moços que quédan tristes porque yá nun ténen ua guerra quelonial contra quien boziar i luitar, i cousas assi. Que milagres que muitos pénsen que yá nun hai agora nada de grande para fazer, cumo se bibir an 1974 fura mais amportante do que bibir an 2006. You stube alhá, mas gusto mais de star eiqui a pensar i a screbir esta crónica. Hoije ye siempre l mais amportante. Solo assi se puode antender i dar balor al passado. Cumo todos, tamien you digo biba l 25 de Abril, mas dá-me mais gusto de dezir biba hoije.
Hoije ye die de mirar palantre, zarredando la nubrina que s’acobelhou anriba de trinta i dous anhos. Por esso ye mais custoso do que mos quedarmos por lembráncias, calientes ye berdade, pedamiego tamien, de tanto mundo que inda queda por fazer.
24 de Abril de 2006
Amadeu Ferreira
Abiso:
Este testo, cunsante las regras de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa i de la sue Purmeira Adenda, stá solo screbido cun L- an percípio de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin.