POETAS DE L DOURO
8. António Maria Mourinho
Ye un poeta de Sendin (1917-1996) i ye l Douro que ende passa que trai andrento del. Fala cun suidades de runquidos que agora se le calhórun, desse riu que quedaba cun pouca auga ne l berano, aparecendo-se a un scaleto, i que angordaba ne l eimbierno cula auga barrenta. La fuorça cun que lo atráien las arribas i las faias ye tan grande que acumpara l tiempo de antigamente, an que andaba pulas arribas que lo «arrebátan als altos» i podie ancarnar n’alma «rija i frolida // de ls nebros i carrascales!...», cul tiempo d’agora, an que scribe, «Agora, pula preinada, // Anda mie alma penada...». La suidade i l delor ye tan fuorte que algo andrento del se morriu, «Deste tiempo assi ardido // Nada me queda, nien cinza».
Estes son bersos que António Mourinho screbiu quando era inda nuobo, mas yá cura an Dues Eigreijas. Mais abançado an eidade, yá acerca de l fin de sous dies, há de tornar al Douro, lembrando l que an pequeinho daprendiu cun sue mai, cun quien siempre bibiu (ber “O Romance cantado no Nordeste português”, in Literatura Popular Portuguesa. Teoria da Literatura Oral/Tradicional/Popular, ed. ACARTE, Fundação Calouste Gulbenkian, 1992, pp. 359-375): «Minha mãe, analfabeta, falecida em Janeiro de 1971, com 88 anos, formada na sua cultura oral, popular e tradicional muito rica e no seu mirandês puro...». Ende lembra tamien l tiempo an que «andando pelas brenhas e fraguedos das arribas do Douro, guardando e pascentando o gado, pela mesma época (1927-1930), juntamente com outros pastores cabreiros e zagalas do lado de cá e de lá, entre termos de Sendim de Miranda e do de Fermoselhe e de Pinilha (Zamora), cantávamos também em diálogo e em língua castelhana ...”. I cuntina: «Evidentemente que me ficaram na memória, estas como outras canções diferentes, tanto as letras como as melodias ouvidas e cantadas, desde os meus seis anos de idade, na aldeia de Sendim de Miranda e seu termo e das aldeias limítrofes da nossa.» Nun deixa dúbedas António Mourinho quanto a çclarar adonde quedaba la fuonte purmeira de l sou muito saber.
L poema que eiqui deixo, solo ne l cacho que mais ten a ber cul Douro, ye sacado de l libro Nuossa Alma i Nuossa Tierra.
Ah! Tiempo d’algun tiempo
(...)
Ah! Tiempo d’algun tiempo!...
- Sacundindo-me las guedeilhas,
Ls bientos puls fragaredos
Me querien chubir a las streilhas!...
Manhanas fuortes de Março!
- Cuorbos i águilas bolando,
Chubindo al cielo i boziando,
Adabinando mortaço,
Metien sous gritos an mi;...
Sues alas bolando a saltos,
M´arrebatában als altos,
A buscar maior beleza,
Bien longe desta torpeza!...
Fragaredos d’las arribas,
Smirrados d´ardiente sol
Robidos d´eimbernies bibas,
Para mie alma un crisol,
Tempreira de ls mius sentidos!...
Que souidades you tengo,
Douro treidor i magano,
De tou runquido tan sano,
Desse tou miedo tan terno,
Riu de scaleto no brano
Gordo i barrento n´eimbierno!...
Rigueiros i altas faias
Que rachestes las arribas,
Rachai-me l miu coraçon
Cumo bós an rachas bibas!...
Miu coraçon you l tomara
Spartiçado i acerjado
Cumo ua çuda maior,
Corrísen neilha a cachones
Rius de bertude i d´amor!
Toda mie alma drumida,
You la tomara picada,
Feita an fuolhas i ramales,
I neilha bisse ancarnada
To l’alma rija i frolida
De ls nebros i carrascales!...
Puls fragaredos mofosos,
Cun mie mantica de rastro
Mie alma andaba ne Cielo
I anton si que you era un astro!
- Agora, pula preinada,
Anda mie alma penada...
I mie alma yá nun sonha
Nien yá quier ir mais arriba;
Olha al redor andefrente
Tuntica i só meia biba.
Assi bibo parado,
Sien rir i sien chorar,
I pongo-m’a andar, a andar
Por un camino ampedrado...
Morrendo, assi, bou andando...
La bida se bai gastando,
I l’alma se bai molendo,
Nas horas que ban correndo
De l tiempo que bai bolando.
Deste tiempo assi ardido
Nada me queda, nien cinza,
Cundida d´algun calor,
Nien restros d´ardida flor.
Yá nun me beio a mi
Ne cielo de mie alma,
Só beio que morri
De deseios muorte calma!...
La scrita fui puosta al modo de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa por Amadeu Ferreira